Je eigen waarden ontdekken in je geschiedenis

Wat zeg je als iemand je vraagt wat je belangrijkste waarden zijn? Je bedenkt er misschien een paar, maar echt zeker weten doe je het niet. Toch gek, want waarden gaan om zaken die je belangrijk vindt. Het zijn je idealen en bepalen – bewust en onbewust – wat je doet in je leven en werk, en waarom je dat doet. Gelukkig hoeft je eigen waarden ontdekken niet zo moeilijk te zijn. Je hoeft alleen maar naar je geschiedenis te kijken.

Je geschiedenis is een reeks van gebeurtenissen. Deze gebeurtenissen waren keer op keer situaties waarin je gereageerd hebt. Door iets te denken, voelen of doen. Deze gedachtes, emoties en/of handelingen komen voort uit je waarden. Als je intens gelukkig was met een situatie, dan is dat waarschijnlijk omdat één van je waarden vervuld was, en als je enorm geïrriteerd was, was één van je waarden waarschijnlijk geschaad.

Ik zal je laten zien hoe je op een makkelijke en leuke manier je geschiedenis in kaart brengt en hoe je je waarden daaruit kunt halen. Om het te verhelderen gebruik ik wat gebeurtenissen uit mijn eigen leven.

1. Bepaal waar je geschiedenis begint. Hoe ver terug wil je gaan? Hoe verder terug je de geschiedenis in gaat, des te meer waarden je eruit kunt halen, maar je hoeft niet heel ver terug te gaan. Houd het voor jezelf makkelijk.

Ik ga voor het gemak terug tot 2002.

2. Schrijf op een blaadje welke gebeurtenissen of periodes in je leven een impact hadden. Denk aan gebeurtenissen die je goed en/of slecht deden voelen, of situaties waarin je trots was op wat je deed. Het kunnen ook gebeurtenissen zijn die je leven een andere wending hebben gegeven. Het kunnen gebeurtenissen zijn van een paar uur, maar ook van een paar maanden. De gebeurtenissen hoeven ook niet ‘groots’ te zijn: je hoeft geen fantastische wereldreis gemaakt te hebben, of een tsunami te hebben doorstaan. Het kunnen ook ‘kleine’ gebeurtenissen zijn, zoals het verhuizen naar een andere stad, het krijgen van een nieuwe partner, of een handig computer programma die zorgt dat je je administratie beter bij kunt houden. Zolang het voor jou belangrijk was, is het goed. Het gaat immers om jouw leven en jouw waarden.

Een aantal gebeurtenissen uit mijn geschiedenis die belangrijk voor mij waren:

je eigen waarden ontdekken

De gebeurtenissen die ik heb opgeschreven zijn, zoals je ziet, niet “logisch”. Ik heb opgeschreven wat er in me opkwam. Ik heb er niet te lang over nagedacht of het wel “belangrijk” genoeg was, en of de verschillende gebeurtenissen in dezelfde categorie of thema vielen. Persoonlijke en zakelijke gebeurtenissen, zoals verhuizen en zzp-er worden, lopen door elkaar. Ook zijn mijn gebeurtenissen voor een buitenstaander misschien niet bijzonder, zoals het volgen van cursussen bij Abby Kerr. Voor MIJ hebben die cursussen veel veranderd, het kan me niets schelen of anderen dat suf vinden.

3. Pak vervolgens een groot vel papier en teken daarop een lijn, lang genoeg om alle gebeurtenissen van je lijstje van punt 2 er kort tussen te schrijven. Je kunt ook een lange rol papier gebruiken (verkrijgbaar bij IKEA), of je kunt verschillende A4-tjes achter elkaar leggen. Zet aan het begin van de lijn de begindatum van je geschiedenis (zoals je bij punt 1 hebt gekozen) en aan het eind de datum van vandaag.

je eigen waarden ontdekken

4. Schrijf de verschillende gebeurtenissen van je lijst op je geschiedenislijn. Dit hoeft niet uitgebreid. Als je bijvoorbeeld verhuisd bent, dan kun je volstaan met ‘verhuizing’ of – in mijn geval – ‘Haarlem’. Het maakt niet zoveel uit, zolang je het zelf maar begrijpt.

je eigen waarden ontdekken

5. Bekijk de gebeurtenissen en reflecteer per gebeurtenis op de volgende vraag:

  • Waarom was deze gebeurtenis zo belangrijk voor me?

Als dit een te grote vraag is, dan kun je wat meer inzoomen op de gebeurtenis:

  • Waarom heeft deze gebeurtenis plaatsgevonden? Wat wilde ik teweegbrengen? Heb ik er wel invloed op gehad?
  • Hoe ging ik om met anderen? Of hoe gingen anderen om met mij? Hoe vond ik dat? Waarom?
  • Hoe heb ik deze gebeurtenis ervaren?
  • Maakte deze gebeurtenis me blij, geïnspireerd, kwaad of verdrietig? Waarom?
  • Welke les heb ik geleerd? Heb ik tegen mezelf gezegd: dit wil ik nooit weer, of dit wil ik altijd? En waarom?

De vragen die ik mezelf specifieker heb gesteld:

  • Wat leerde ik in Midden-Amerika over mezelf? Over de landen? Over mijn vrijwilligerswerk daar?
  • Waarom ben ik zzp-er geworden? Wat vind ik er zo leuk aan? Waarom zou ik nooit willen stoppen met zzp-er zijn?
  • Waarom was ik zo blij uit Groningen te vertrekken? Wat heeft Haarlem mij de afgelopen jaren gebracht?
  • Waarom was ik in India af en toe zo onrustig?

6. Uit de antwoorden op je vragen, kun je waarden distilleren.
Zoek naar woorden die de essentie omvatten van wat voor jou belangrijk was. Bijvoorbeeld eerlijkheid, respect voor de natuur, stabiliteit, onafhankelijkheid. Overigens kunnen er in één gebeurtenis meerdere waarden zitten, vooral als het gaat om een lange periode. Wees niet bang om een foute waarde te kiezen. Als je later denkt, dit was het toch niet, dan haal je het weer weg. Schrijf de waarden bij de gebeurtenis op je tijdlijn, of eventueel op een post-it en plak het bij de gebeurtenis.

je eigen waarden ontdekken

Ingezoomd op mijn reis naar India en Nepal: ik ging daar naar toe om onder andere vrienden te bezoeken en samenwerkingen aan te gaan. Voordat ik vertrok, had de halve wereld adviezen over wat ik allemaal in die landen zou kunnen doen, voelen en denken. Toen ik er was, werd ik onrustig. Na een tijdje besefte ik (weer) dat voor mij het doel en ervaren van reizen vaak anders is. Voor mij is vriendschap belangrijk (daarom was ik er in de 1e plaats). En in diezelfde situatie herontdekte ik mijn waarden onafhankelijkheid en vrijheid: ik wil zelf bepalen wat ik doe, denk en voel.

Er staat ook “bewegen” op een post-it. Dat is volgens mij niet echt een waarde, maar ik wist even geen goede naam voor mijn drang om te willen bewegen. Ik heb het toch zo opgeschreven, omdat ik het niet wilde vergeten, en misschien zou ik later op een betere naam komen.

Sowieso kun je altijd de waarden veranderen, of een andere naam geven, of nog waarden toevoegen.

7. Bedenk welke waarden voor jou het belangrijkst zijn. Niet alle waarden zullen bij nader inzien even belangrijk voor je zijn. We hebben allemaal een soort hiërarchie in onze waarden. De een is belangrijker dan de ander. Probeer nog voor jezelf na te gaan welke waarden echt belangrijk zijn. Check of je bijvoorbeeld waarden hebt die keer op keer terug komen.

Bij mij komt onafhankelijkheid bij verschillende gebeurtenissen  terug. Door dit te weten, en keer op keer te zien, kan ik mijn gedrag in de toekomst aanpassen. Hoe kan ik de volgende keer als ik op reis ga mijn onafhankelijkheid behouden? Misschien kan dat niet altijd, maar als ik me steeds bewuster word van wat voor mij belangrijk is, dan kan ik me ook bewust zijn van mijn reacties.

Tot slot kun je nog kijken of er waarden zijn die ontbreken in je tijdlijn. Schrijf op welke andere waarden je ook nog belangrijk vindt. Als ze niet op je tijdlijn staan, kan het zijn dat je graag wilt dat er iets gebeurt, maar dat het nooit gebeurd is. Schrijf die waarde los van je tijdlijn. Wie weet, verwezenlijk je die waarde in de toekomst :-)

* De inspiratie voor deze oefening komt van de werkvorm Historielijn van Kessels & Smit en is naar eigen inzicht en ervaring aangepast.

Save

Email this to someoneTweet about this on TwitterShare on LinkedInShare on FacebookPin on PinterestShare on Google+Share on StumbleUponShare on Reddit

Previous post:

Next post: