Wat doe jij met een ongemakkelijke essentiële vraag?

essentiele vraag

Onlangs volgde ik een workshop over het ontdekken van je visie. Een visie over hoe je wilt dat de wereld – groot of klein – eruit zal komen te zien. Een visie waarmee je impact kunt hebben op de wereld. Een visie zoals die van Martin Luther King, Aldo Leopold of Gandhi.

(Ik had overigens niet zelf gekozen om deze workshop te volgen, maar ik werd geacht die middag bij een brainstorm aanwezig te zijn, maar het was onduidelijk hoe laat dat zou plaatsvinden.)

De workshop was wat simpel, ik hoorde eigenlijk niets nieuws of baanbrekends. Veel quotes van iconen en een simpele stappenplan (en nu ben ik niet zo onder de indruk van simpele stappenplannen). Ik was het veelal niet eens met wat er werd gezegd, maar aangezien ik niet was gekomen voor de workshop, hield ik mijn mond, wellicht dat anderen er wel wat aan zouden hebben.

Totdat er een checklist gepresenteerd werd. Een checklist waarmee je kon ontdekken of je een goede visie te pakken hebt. In die checklist stond onder andere:

Als je visie positief is, dan is het een goede visie.

Toen gingen bij mij de ethische alarmbellen rinkelen.

Waarom moet je visie positief zijn?
Voor wie moet de visie positief zijn?
Waarom is alleen positief goed?

Dat bracht me tot een essentiële vraag:

Wat nu als je visie door anderen als immoreel wordt gezien? En dus negatief?

Het antwoord van de trainster was dat het best kan zijn dat je omgeving het niet eens is met je visie. Er kunnen bepaalde oude patronen zijn tussen je familie of vrienden en jou, en daarom houden zij jou tegen.

Ja, dat weet ik, maar dat bedoelde ik niet. Ik bedoelde: Wat doe je als je visie immoreel is volgens de maatschappij? Volgens de meerderheid, volgens de dominante normen en waarden? Als je verandering wilt creëren in de maatschappij, dan ga je tegen de status quo in. Wat doe je als je visie ontwrichtend is voor de maatschappij?  Op een manier die als immoreel wordt gezien?

Een deelnemer die me begreep, vulde aan: Ja, wat als je bijvoorbeeld de banken wilt vernietigen? Dat is niet ‘positief’.

Inderdaad, er zijn ook mensen met een visie die gaan demonstreren, hun visie uiten, vechten voor hun positie, en zich verdedigen tegen geweld en onderdrukking.

Andere deelnemers kwamen met antwoorden als:

Je moet met het systeem mee gaan.
Je moet het leren ombuigen naar het positieve.
Je moet positief denken.
Je komt nergens met negatief zijn.
Het gaat om liefde.

Oh puh-lease, denk ik dan. Is that all you’ve got? Bovendien was dat geen antwoord op mijn vraag.

Je kunt niet altijd met het systeem mee gaan. Mensen die bijvoorbeeld onderdrukt worden in het systeem, kunnen niet met het systeem mee gaan (ze worden uitgesloten van het systeem – dat is het hele fucking probleem!). Ze hebben al zoveel positief gedacht, de positieve koek is op en ondergesneeuwd door het negatieve van het systeem. Het systeem zal er alles aan doen om onderdrukten onderdrukt te houden. Soms kun je het niet (meer) ombuigen naar het positieve. Soms werkt het positieve denken niet om fundamentele veranderingen te creëren.

Je kunt ook klein beginnen. Elke positieve beetjes helpen. Het gaat stap voor stap.

Wat is dit voor slappe hap? Zeg je dat ook tegen mensen die echt in nood zijn? Zeg je tegen hen: Het gaat stap voor stap. Nog even doorbijten in je armoede, achtergesteldheid, honger, onderdrukking, intimidatie. Uiteindelijk komt het wel goed?

Uit-eind-e-lijk?

Voor mensen die slachtoffer zijn van het systeem, van de status quo, van de heersende normen en waarden, degenen die lijden, is hun visie positief, maar voor het systeem en de status quo is het negatief. De grootste veranderingen komen omdat mensen opstaan en iets doen dat als negatief of immoreel wordt gezien, wat niet volgens de heersende normen en waarden is (of volgens de normen en waarden van degenen die macht hebben).

Die slappe hap is angst. Dan maak je jezelf klein. Dan ga je je liefste glimlach opzetten en voorál geen wrijving creëren. Geen conflicten. Niet de echte essentiële problemen aangaan. Dus ga je alleen maar geloven in harmonie, vergeving, dialoog, begrip en openheid, en dat continu prediken.

De trainer kreeg een ingeving: Weet je wat Mandela zei… hij heeft 27 jaar…

Och ja hoor, denk ik, gáán we weer… Mandela wordt weer ingezet… Bij gebrek aan eigen visie, en vermogen tot argumenteren.

Er gebeurt altijd iets ongemakkelijks als iemand je gaat uitleggen wat Mandela, of wie dan ook, heeft gezegd, als reactie op je vraag of opmerking. Alsof je dan stil moet vallen en opeens het licht moet gaan zien. Er wordt bijna een soort aha-moment geforceerd. En dan kunnen zij de wijze man of vrouw zijn die jou iets geleerd heeft.

Ik heb het sowieso niet op met mensen die guru’s en iconen gaan gebruiken als argument. Wie zegt dat ik het eens ben met Mandela, Gandhi of Martin Luther King? Leg me eerst maar eens uit waarom hun visie zo goed was, in plaats van te schermen achter hun grootheid. De argumentatie wordt er niet sterker en overtuigender door. Ik vind het eigenlijk een enorm zwaktebod. Een vlucht uit de discussie. Show off van de grootheden die je kent. Een gebrek aan eigen visie en kracht.

Ik antwoordde: Wie zegt dat ik het eens ben met Mandela?!? Ik ben het met veel dingen die Mandela heeft gezegd oneens.

Daar kwam geen reactie op.

Het was een chaotische verhitte discussie, en ik zal toegeven dat ik zelf ook verhit en chaotisch was, omdat er om de grote brei heen werd gedraaid, en ik door die derrie naar de angel wilde gaan. Of zoals ze in het Engels zeggen “they were trying to wiggle their way out.” And they did…

De facilitator van de bijeenkomst zegt:
We dwalen af van de kern. Mensen haken af.

We dwalen af van de kern?!?!?
We dwalen af van de kern?!?!?
WTF?

Dit IS de kern! Hier gaat het om!

We kregen eerder tijdens de workshop een cirkel te zien. De buitenste laag ging om het ‘hoe’, de middelste laag om het ‘wat’ om vervolgens naar de kern – het ‘waarom’ – te gaan. Deze discussie ging veel verder dan het waarom. Dit ging om je meest fundamentele normen en waarden, en hoe je die moet vormgeven te midden van alle tumult, wirwar, verschillen, conflicten en vragen. Het was de grote vraag: wat is het goede om te doen en hoe blijf je dichtbij je waarden, ondanks alle dilemma’s en conflicten in waarden, en weerstand van buitenaf?

Dit was het pijnlijke deel. Dit was het deel waar mensen inderdaad wilden afhaken, maar wel naar toe moesten.

Man, wat was ik teleurgesteld. Vooral omdat dit bij een club van ‘change makers’ was, waarvan ik verwacht had dat ze meer ruggengraat zouden hebben, dat ze écht verschillende kanten konden zien, ook de pijnlijke, onwenselijke, lelijke kanten. Ik had verwacht dat ze de complexe realiteit konden zien en erkennen. Ik had gehoopt dat ze een pijnlijke doch essentiële vraag niet zouden vermijden.

Maar het bleek een theoretische exercitie los van de realiteit. Quotes hier en daar. Mooie visies formuleren. Los van de wereld waar het over gaat.

Met alleen positieve kleine beetjes die niet over de werkelijkheid gaan, creëer je geen verandering.

Verandering komt door wrijving over en ín de werkelijkheid. Dáár zit het spanningsveld. Maar je komt niet in dat spanningsveld van verandering als je een ongemakkelijke essentiële vraag en mogelijke antwoorden vermijdt. Dan blijf je in je hepperderpeppie positivo illusie – zonder verandering.

Email this to someoneTweet about this on TwitterShare on LinkedInShare on FacebookPin on PinterestShare on Google+Share on StumbleUponShare on Reddit

Previous post:

Next post: